ABD’li yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini bildirmesiyle petrol fiyatları sert düştü.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Hazine Bakanı Scott Bessent, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik müzakerelerde ilerleme kaydedildiğini bildirdi. Bu gelişme üzerine küresel petrol piyasalarında gösterge kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı Salı günü yaklaşık yüzde 5 düşerek 80 doların altına indi. Yetkililer, sevkiyatların bu hafta kadar erken bir tarihte yeniden başlayabileceğini belirtti.
ABD hafif petrolü (WTI) varil fiyatı da yüzde 5’ten fazla değer kaybederek 76 dolara geriledi. Her iki gösterge, 13 Temmuz’dan bu yana en düşük seviyelerini gördü.
Ancak ABD ile İran arasındaki önceki gerilimi düşürme müzakerelerinin son aylarda sonuçsuz kalması, petrol piyasasında dalgalanmaya neden olmuştu. Bu durum, pompa akaryakıt fiyatlarının yükselmesiyle sürücülere yansıdı.
Dışişleri Bakanı Rubio, gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ve Umman ile gemilerin boğazdan geçişinin artırılmasına yönelik görüşmelerde ilerleme sağlandığını aktardı. Rubio, “Görüşmelerde ilerleme kaydedildi ancak henüz nihai bir sonuca ulaşılmadı. Bunun çok kısa süre içinde gerçekleşmesini umuyoruz” dedi.
Hazine Bakanı Bessent ise CNBC’ye yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin bir anlaşmanın Salı veya Çarşamba günü sağlanabileceğini ifade etti. Bessent, İran’ın geçen gemilerden ücret almasına izin verilip verilmeyeceği sorusuna “Bu, hareket özgürlüğü anlamına gelecek” yanıtını verdi.
ABD hükümetindeki üst düzey yetkililer müzakerelerin ilerlediğini açıklarken, olası bir anlaşmanın içeriğine dair detay paylaşmadı.
İran yönetimi ise ABD ile müzakere yapmadığını, bunun yerine Umman ile temas halinde olduğunu duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, boğazdan geçecek gemiler için yeni bir mekanizma kurulması konusunda arabulucu Umman ile yürütülen görüşmelerin olumlu geçtiğini belirtti.
Washington ile Tahran arasında önemli bir arabulucu olan Katar, diplomatik çözüm çabalarını sürdürdüğünü ancak şu anda doğrudan bir görüşme planlanmadığını bildirdi.
Çatışmaların uzamasıyla birlikte, ABD’nin küresel çaptaki uzun menzilli hassas füze stoklarının neredeyse tamamını kullandığı belirtildi. Konudan doğrudan haberdar iki kaynak bu bilgiyi aktardı.
Hürmüz Boğazı, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin merkezinde yer alıyor. Çatışmalar Şubat ayı sonlarında başlamadan önce bu su yolu, dünya günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birini karşılıyordu.
Çatışmaların başlangıcından bu yana İran boğazdaki trafiğin büyük bölümünü durdururken, ABD de bölgedeki İran limanlarına deniz ablukası uyguladı.
Kızıldeniz’de Suudi Arabistan limanlarına yönelik bir diğer abluka ise 20 Temmuz’dan bu yana Yemen’deki İran destekli Husiler tarafından uygulanıyor. İran’ın boğazı kapatmasının ardından kritik bir alternatif haline gelen bu rota, son bir haftada gemilere düzenlenen saldırılar nedeniyle daha tehlikeli bir hal aldı.
Salı günü Yemen karasuları yakınlarında Hindistan bayraklı bir geminin isabet alarak batması üzerine Hindistan Denizcilik Bakanı, gemideki 14 kişilik mürettebatın tamamının kurtarıldığını bildirdi. Analistler, Orta Doğu’da petrol taşıyan gemilere yönelik tehdidin savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyede olduğunu değerlendiriyor.
AJ Bell Finansal Analiz Başkanı Danni Hewson, yatırımcıların savaşta daha önce de bu noktaya gelindiğinin ve kalıcı anlaşmalar sağlama sürecinin hassasiyetinin farkında olduğunu ifade etti.
Tedarikteki aksamalar dünya genelinde pompa fiyatlarını yükseltti. İngiltere’de benzin fiyatları çatışmaların başlangıcındaki seviyelere ulaşarak ortalama litre fiyatı 1,60 sterlin seviyesine çıktı.
ABD’de ise benzinin galon fiyatı ortalama 4 doların üzerine çıkarken, motorin galon başına yaklaşık 5,40 dolardan satılıyor. Çatışmalar şiddetlendiğinde petrol fiyatları 120 doların üzerine çıkmış, müzakerelerin olumlu seyrettiği dönemlerde ise düşüş kaydetmişti.
Yüksek fiyatlar BP, Shell, Chevron ve Exxon Mobil gibi dev petrol şirketlerinin rekor kârlar açıklamasına imkan sağladı. Hewson, büyük gelirlere rağmen petrol şirketlerinin ABD Başkanı Donald Trump’ın adımlarına bağımlı kaldığını belirtti.
Pazartesi günü açıklama yapan Trump, Hürmüz Boğazı’nda ticari denizciliğin yeniden başlaması için İran’ın önünde “son şans” bulunduğunu kaydetti. Trump, müzakerelerin yeniden başlaması amacıyla ülkeye yönelik kapsamlı saldırıları durdurduğunu açıkladı.
Müzakere haberlerinin petrol fiyatlarını düşürmesi ve yapay zeka odaklı şirket bilançolarının etkisiyle ABD borsaları Salı günü yükselişle işlem gördü. Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka harcamalarının artmaya devam edeceğine işaret eden bilançoları nedeniyle Wall Street’te yatırımcılar temkinli bir seyir izliyor.
