NASA’dan batan uzay teleskobunu kurtarma operasyonu: Yörüngede kritik buluşma

Evrendeki en şiddetli yüksek enerjili olayları gözlemleyen teleskop, gama ışını patlamalarının kaynağı olan kara deliklerin doğuşu ve nötron yıldızlarının çarpışması gibi olayları araştırıyor. Ancak teleskop, yörünge yüksekliğinin kritik seviyesi olan 185 milin altına gerilediği için düşme riskiyle karşı karşıya kaldı. NASA’nın tahminlerine göre, Swift teleskobu ekim ayında atmosfere girerek parçalanabilir.

Güneş fırtınaları, teleskobun sonunu hızlandıran etkenler arasında yer alıyor. Alçak Dünya yörüngesinde bulunan Swift teleskobu, atmosferik sürtünme nedeniyle zamanla yüksekliğini kaybediyordu. Ancak Güneş’in 11 yıllık döngüsünün en aktif evresi olan “solar maksimum” dönemi, bu süreci hızlandırdı. Güneş fırtınaları ve parlamaları atmosferi ısıtarak genişletiyor ve alçak yörüngedeki hava yoğunluğunu artırıyor. Bu durum, teleskobun sürtünmeye daha fazla maruz kalmasına ve yüksekliğini daha hızlı kaybetmesine neden oluyor.

NASA, teleskobu kurtarmak için Arizona merkezli Katalyst Space Technologies firmasıyla 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. “LINK” adlı robotik uzay aracı, Northrop Grumman’ın “Stargazer” uçağı ve “Pegasus XL” roketiyle uzaya gönderilecek. Stargazer uçağı, Marshall Adaları’ndan havalanarak Pegasus XL roketini yaklaşık 40 bin fit yüksekliğe çıkaracak ve roketi ateşleyerek LINK’in yörüngeye taşınmasını sağlayacak.

Uzmanlar, teleskobun uzayda bakım veya yakıt ikmali için tasarlanmadığını belirterek, bu operasyonun teknik olarak zorlu olacağını vurguluyor. Ancak başarılı bir operasyon sonrasında, 2004 yılındaki değerlerle 300 milyon dolarlık teleskop, daha düşük maliyetle tam kapasiteyle çalışır hale getirilecek. Bu başarı, diğer kullanım ömrü biten uyduların da uzayda onarılması, yeniden konumlandırılması veya dönüştürülmesi konusunda yeni bir dönemin öncüsü olabilir.