Demansın yaygın olmayan bir belirtisi olan gün batımı sendromu, özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde kaygı, kafa karışıklığı ve ajitasyonda artışa neden oluyor.
Demans, tek başına bir hastalık değil, beynin çeşitli rahatsızlıklar nedeniyle gördüğü hasarın bir sonucu olarak ortaya çıkan belirtiler kümesidir. Hafıza kaybı, dikkat eksikliği ve günlük aktivitelerde zorlanma gibi semptomlarla kendini gösteren demansta, daha az bilinen ancak dikkat çekici bir durum olan ‘gün batımı sendromu’ öne çıkıyor. Uzmanlar, bu belirtilerin özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde daha belirgin hale geldiğini belirtiyor.
Demans bakım uzmanı ve psikolog Dr. Kellyn Lee, sosyal medya platformunda yaptığı açıklamada, gün batımı sendromunun günün herhangi bir saatinde görülebileceğini ancak çoğunlukla öğleden sonra başladığını ifade etti. Lee’ye göre bu evrede hastalarda kaygı, huzursuzluk, kafa karışıklığı ve ajitasyon seviyelerinde artış yaşanabiliyor. Bazı vakalarda halüsinasyonlar ve sanrılar da bu duruma eşlik edebiliyor.
Bakım kuruluşu Elder’ın verilerine göre, gün batımı sendromu yaşayan bireylerde şu davranışlar sıkça rastlanıyor: Sürekli ileri geri yürüme, sandalyede sallanma, amaçsızca dolaşma, yüksek sesle bağırma veya ağlama, öfke patlamaları, bakım veren kişiyi sürekli takip etme, kaygı, korku, huzursuzluk ve paranoya hissi. Uzmanlar, bu davranışların bilinçli bir seçim olmadığını, beyindeki fizyolojik değişimlerin bir sonucu olduğunu vurguluyor.
Dr. Lee, yakınlarının bu belirtilerin hangi saatlerde ortaya çıktığını ve o an yaşananları not almasını öneriyor. Bu sayede belirtilerin belirli bir paterni olup olmadığı anlaşılabilir ve doktora daha detaylı bilgi aktarılabilir. Lee, bazı durumlarda ilaç tedavisinin düşünülebileceğini ancak özellikle sakinleştirici ilaçların bağımlılık riski taşıdığı için dikkatli kullanılması gerektiğini ekliyor.
Uzmanlar, demansın ilk evrelerinde şu belirtilerin görülebileceğini belirtiyor: Hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, günlük işleri tamamlamada zorlanma, konuşurken doğru kelimeyi bulamama, zaman ve mekân algısında karışıklık, ruh halinde değişimler. Bu semptomlar başlangıçta hafif olup zamanla yavaşça ilerleyebilir.
Uzmanlar, gün batımı sendromu belirtilerini hafifletmek için şu önerilerde bulunuyor: Günün aktif aktivitelerini sabah saatlerine planlamak, hafif egzersiz ve açık hava yürüyüşlerini teşvik etmek, uzun gündüz uykularından kaçınmak, akşamları loş ışık yerine yeterli aydınlatma sağlamak, gürültü ve karmaşayı azaltmak, öğleden sonra kafein alımını sınırlamak, yeterli sıvı tüketimini sağlamak, atak anında sakin bir ses tonuyla konuşarak güven vermek, tartışmak veya düzeltmeye çalışmak yerine kişinin dikkatini başka yöne çekmek.
