Prof. Dr. İlker Taşçı, Dünya Alzheimer Ayı’nda her unutkanlığın Alzheimer olmadığını belirtti. Günlük yaşamı etkileyen belirtiler için erken değerlendirme kritik.
Prof. Dr. İlker Taşçı, Dünya Alzheimer Ayı kapsamında yaptığı açıklamada, her unutkanlığın doğrudan Alzheimer hastalığına işaret etmediğini vurguladı. Yaşla ortaya çıkan hafıza değişiklikleri günlük yaşamı etkilemeyebilir. Ancak giderek artan ve bağımsız yaşamı zorlaştıran unutkanlık durumları, ayrıntılı değerlendirme gerektiriyor.
Kişinin daha önce kolaylıkla yaptığı işleri yapmakta zorlanması, aynı soruları sık sık tekrarlaması veya bildiği yerlerde yönünü kaybetmesi gibi durumlar, yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülmemelidir. Davranışlarda belirgin değişiklikler de dikkat edilmesi gereken diğer işaretler arasında yer alıyor.
Unutkanlık sadece Alzheimer hastalığından kaynaklanmıyor. Uyku bozuklukları, depresyon, vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları, enfeksiyonlar ve kullanılan bazı ilaçlar bilişsel işlevleri etkileyebilir. Bu nedenle, yaşlı kişilerde unutkanlık yakınması olduğunda tek bir hastalığa odaklanmak doğru bir yaklaşım değildir.
Uzmanlar, unutkanlığın ne zaman başladığı, ilerleyip ilerlemediği ve günlük yaşam üzerindeki etkisinin değerlendirilmesini öneriyor. Kişinin kullandığı ilaçlar, mevcut hastalıkları, beslenme durumu, uyku düzeni ve ruhsal durumu da ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
Prof. Dr. Taşçı, Alzheimer hastalığının sadece unutkanlıkla kendini göstermeyebileceğini belirtti. Yakın zamanda yaşanan olayları unutmak, aynı soruları tekrarlamak ve para yönetimi gibi günlük işlerde zorlanmak önemli işaretler arasında yer alıyor.
Zamanı veya bulunulan yeri karıştırma, konuşurken doğru kelimeyi bulmakta güçlük çekme, kişilik ve davranışlarda belirgin değişiklikler de dikkat edilmesi gereken diğer belirtilerdir.
Bu belirtilerden birinin görülmesi tek başına Alzheimer tanısı anlamına gelmez. Ancak belirtilerin tekrarlaması, ilerlemesi ve günlük yaşamı etkilemesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurmak önem taşıyor.
İleri yaştaki kişilerde bilişsel yakınmalar çok yönlü değerlendirilmelidir. Geriatrik değerlendirme sadece hafıza testlerinden ibaret değildir. Yaşlı kişinin bilişsel işlevleri, hareket kabiliyeti, düşme riski, beslenme durumu, ruh sağlığı, uyku düzeni, sosyal yaşamı ve kronik hastalıkları bir bütün olarak ele alınır.
Bu bütüncül değerlendirme, olası nedenlerin belirlenmesine ve kişiye özel bir izlem ile bakım planı oluşturulmasına yardımcı olur.
Prof. Dr. Taşçı, Alzheimer hastalığında erken değerlendirmenin büyük önem taşıdığını ifade etti. Erken müdahale, kişinin ihtiyaçlarının belirlenmesine, eşlik eden sağlık sorunlarının kontrol altına alınmasına ve bakım sürecinin planlanmasına katkı sağlıyor.
Aileler bazen unutkanlığı yaşlılığın doğal bir sonucu olarak görüp sağlık kuruluşuna başvuruyu erteleyebiliyor. Oysa erken değerlendirme, tedavi edilebilir nedenlerin belirlenmesini ve gerekli desteklerin zamanında planlanmasını sağlar.
Erken değerlendirme ile kişinin bağımsızlığını mümkün olduğunca uzun süre korumak ve yaşam kalitesini desteklemek temel amaç olarak öne çıkıyor.
Bilişsel sağlığın korunmasında kronik hastalıkların düzenli takibi, dengeli beslenme, yeterli uyku ve fiziksel hareketlilik kritik rol oynuyor. Hipertansiyon, diyabet gibi kalp-damar hastalıklarının kontrol altında tutulması büyük önem taşıyor.
Kişinin sağlık durumuna uygun fiziksel aktivite yapması, düzenli uyuması, yeterli ve dengeli beslenmesi de bilişsel sağlığı destekler. Sosyal ilişkilerin ve zihinsel faaliyetlerin sürdürülmesi, sağlıklı yaşlanmanın önemli parçaları arasında yer alıyor.
Yaşlı kişinin sağlık durumunun düzenli olarak değerlendirilmesi, sadece hastalıkların erken belirlenmesine değil, aynı zamanda bağımsızlığın ve yaşam kalitesinin korunmasına da katkıda bulunur. Bu yaklaşım, bireylerin sağlıklı ve aktif bir yaşam sürmelerini destekler.
