Ortopedi Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, stres kırıklarının nedenlerini, belirtilerini ve korunma yollarını anlattı. Tek bir darbe bile kemiği kırabilir.
Kemikler, kapasitelerini aşan bir baskıya maruz kaldığında stres kırığı riskiyle karşı karşıya kalıyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, bu durumun bir binanın kolonlarındaki gözle görülmeyen ince çatlaklara benzediğini belirtti.
Kemiklerin canlı dokular olduğunu ve sürekli yenilendiğini belirten Op. Dr. Harun Kütahya, bu süreçte kemiği yıkan osteoklastlar ve yeni kemik dokusu üreten osteoblastların rol oynadığını açıkladı. Yoğun fiziksel aktivite veya artan mekanik stres durumunda kemik yıkımının hızlandığını, ancak yükün sıklığı ve şiddeti arttığında yıkım hızının yapım hızını aştığını söyledi. Bu durumun kemiğin mikromimarisini zayıflatarak mikro-çatlaklara yol açtığını ve stres kırığına neden olduğunu vurguladı.
Stres kırıkları ikiye ayrılıyor: Yorgunluk kırıkları, anormal derecede yüksek mekanik stresin sağlıklı kemiğe uygulanmasıyla oluşuyor ve genellikle sporcularda görülüyor. Yetmezlik kırıkları ise kemik erimesi veya D vitamini eksikliği gibi nedenlerle mineral yapısı zayıflamış kemiklere normal düzeydeki yüklerin uygulanmasıyla meydana geliyor.
Op. Dr. Kütahya, stres kırıklarının oluşumuna neden olan risk faktörlerini sıraladı. Antrenman yoğunluğunun aniden artırılması, yanlış ayakkabı seçimi, sert zeminlerde spor yapılması ve anatomik faktörlerin (düz tabanlık gibi) riski artırdığını ifade etti. Bu tür kırıkların genellikle alt ekstremitede, özellikle kaval ve ayak tarak kemiklerinde görüldüğünü belirtti.
Stres kırığının en belirgin belirtisinin aktivite sırasında başlayan ve dinlenince geçen ağrı olduğunu vurgulayan Kütahya, ağrının olduğu bölgede noktasal hassasiyet ve hafif şişlik görülebileceğini söyledi. Klasik kırıklardaki gibi ani ve şiddetli morarmanın genellikle görülmediğini, bu nedenle hastaların durumu sıklıkla kas ağrısı sanarak ihmal edebileceğini belirtti. Geçmeyen bacak veya ayak ağrılarında mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini ekledi.
Erken evrede çekilen normal röntgen filmlerinin sonuç vermeyebileceğini, bu durumda kesin teşhis için MRG (Emar görüntüleme) incelemesinin altın standart olduğunu ifade etti.
Stres kırıklarının tedavisinde cerrahi müdahalenin genellikle gerekmediğini, en temel tedavinin kemiğe yük binmesini engellemek olduğunu belirten Op. Dr. Kütahya, 4 ila 6 hafta süreyle ağrıya neden olan aktivitelere ara verilmesi gerektiğini söyledi. Bu süreçte yüzme gibi kemiğe yük bindirmeyen sporların tercih edilebileceğini, özel botlar veya koltuk değneği ile sabitleme yapılabileceğini ekledi.
Kemik iyileşmesini hızlandırmak için D vitamini ve kalsiyum eksikliklerinin giderilmesi gerektiğini belirten Kütahya, nadir durumlarda cerrahi sabitlemenin gerekebileceğini ifade etti. Stres kırığından korunmak için egzersiz sürelerinin ve yoğunluğunun haftalık yüzde 10’dan fazla artırılmaması, ayak yapısına uygun, darbe emici ayakkabıların tercih edilmesi ve vücudun dinlenmesi gerektiğini vurguladı.
